Para se të zgjidhni një model pasqyrash financiare, përcaktoni kuadrin që duhet të zbatoni. Për drejtuesin e biznesit, kjo kërkon tri përgjigje: çfarë subjekti drejton, në cilën kategori klasifikohet dhe cili version i standardeve zbatohet për periudhën përkatëse. Një shabllon i vitit të kaluar, një kërkesë e bankës apo emri i programit kontabël nuk e zgjidhin vetë këtë çështje.
Filloni nga subjekti dhe qëllimi i raportimit
Ligji nr. 06/L-032 për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim rregullon raportimin e shoqërive tregtare. Neni 2 përjashton BQK-në dhe organizatat e licencuara prej saj. Prandaj, një bankë ose sigurues nuk duhet të klasifikohet mekanikisht sipas udhëzimit të përgjithshëm për bizneset.
Për OJQ-të dhe projektet e financuara nga donatorët duhet verifikuar veçmas baza ligjore, marrëveshja dhe qëllimi i raportit. Kategoritë e shoqërive tregtare nuk transferohen automatikisht te një OJQ. Edhe brenda një biznesi, raportimi vjetor i përgjithshëm dhe një raport i posaçëm për financuesin mund të kenë kërkesa të ndryshme. Përcaktoni dokumentin që po përgatitni përpara se të diskutoni formatin.
Burime: Ligji nr. 06/L-032 për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim
Klasifikimi nuk bëhet vetëm nga qarkullimi
Neni 5 përdor tre tregues: madhësinë e pasqyrës së pozitës financiare, qarkullimin neto dhe numrin mesatar të të punësuarve. Për ndërmarrjet, kategoritë janë mikro, e vogël, e mesme dhe e madhe; grupet klasifikohen si të vogla, të mesme ose të mëdha. Për një shoqëri ekzistuese, pikënisja janë treguesit e vitit të kaluar financiar; ligji trajton veçmas themelimin, ndryshimin e statusit dhe grupet.
Në praktikë, përgatitni një fletë të shkurtër klasifikimi me burimin e çdo shifre. Mos përdorni numrin e punonjësve vetëm në dhjetor në vend të mesatares vjetore. Nëse biznesi ka filiale, mos e mbyllni analizën te pasqyrat individuale. Dokumentoni edhe arsyen pse kategoria e zgjedhur është e përshtatshme.
Burime: Ligji nr. 06/L-032 për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim
Lidhni kategorinë me kuadrin përkatës
Neni 7 lidh ndërmarrjet dhe grupet e mëdha me SNK/SNRF-të e miratuara nga KKRF-ja. Neni 8 përcakton SNRF-në për NVM-të për kategoritë e vogla dhe të mesme që ai mbulon. Për mikro-ndërmarrjet, neni 9 ia delegon rregullimin akteve nënligjore të KKRF-së; nuk mjafton t'i quajmë të gjitha automatikisht përdoruese të SNRF-së për NVM-të.
Burime: Ligji nr. 06/L-032 për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim
Për kategoritë e mëdha dhe të vogla e të mesme që trajtojnë nenet 6 dhe 7 të tij, UA MF nr. 07/2019 përcakton strukturën dhe përmbajtjen e raportimit vjetor. Paketa përfshin edhe rrjedhën e parasë, ndryshimet në ekuitet dhe shënimet shpjeguese. Për mikro-ndërmarrjet duhen lexuar kërkesat e veçanta të UA KKRF nr. 01/2020 sipas klasës.
Për një subjekt që së pari kualifikohet si mikro sipas nenit 5.2 të ligjit, UA KKRF nr. 01/2020 dallon tri klasa sipas qarkullimit neto vjetor. Klasa I, deri në 50.000 euro, përgatit pasqyrën e të ardhurave mbi bazën e parasë së gatshme ose të akrualit. Klasa II, mbi 50.000 deri në 300.000 euro, përgatit pasqyrën e pozitës financiare dhe të ardhurave mbi bazën e akrualit. Klasa III, mbi 300.000 euro, përgatit pasqyra të plota sipas SNRF për NVM. Këta kufij nuk e bëjnë vetvetiu mikro një biznes; vlerësimi ligjor vjen përpara ndarjes në klasa.
Burime: Ligji nr. 06/L-032 për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim · UA KKRF nr. 01/2020 për raportimet financiare vjetore të mikro-ndërmarrjeve
Çfarë solli ndryshimi ligjor i vitit 2026?
Ligji nr. 10/L-025 u publikua më 13 maj 2026; neni 7 parashikon hyrjen në fuqi 15 ditë pas publikimit. Ai nuk ndryshon nenet 5, 7, 8 dhe 9 për klasifikimin dhe kuadrin e raportimit. Ndër ndryshimet është neni 18.5: raportet përkatëse dorëzohen elektronikisht përmes sistemit të miratuar nga KKRF-ja, ndërsa kopjet fizike dërgohen nëse kërkohen. Pjesa tjetër e ndryshimeve lidhet kryesisht me shoqatat profesionale dhe mbikëqyrjen e tyre.
Burime: Ligji nr. 10/L-025 për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit nr. 06/L-032
Formulimet e mëparshme për dorëzim fizik dhe elektronik në UA MF nr. 07/2019 dhe UA KKRF nr. 01/2020 duhen lexuar bashkë me nenin 18.5 të ndryshuar. Kjo nuk nënkupton se në vitin 2026 u ndryshuan automatikisht pragjet e madhësisë ose standardet e çdo biznesi.
Burime: Ligji nr. 10/L-025 për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit nr. 06/L-032 · Udhëzim Administrativ MF nr. 07/2019 për strukturën, përmbajtjen dhe dorëzimin e raportimeve financiare vjetore · UA KKRF nr. 01/2020 për raportimet financiare vjetore të mikro-ndërmarrjeve
Standardi i publikuar dhe versioni i zbatueshëm
KKRF-ja ka rol në miratimin e standardeve dhe mbikëqyrjen e zbatimit të ligjit. Për këtë arsye, duhen dalluar publikimi ndërkombëtar i një standardi, data e efektivitetit të tij dhe miratimi për zbatim në Kosovë.
Për shembull, IASB publikoi botimin e tretë të SNRF-së për NVM-të në shkurt 2025. Sipas IFRS Foundation, ai është efektiv për periudhat vjetore që fillojnë më ose pas 1 janarit 2027 dhe lejon zbatim të hershëm. Ky informacion ndërkombëtar, më vete, nuk provon miratimin e botimit nga KKRF-ja. Përpara ndryshimit të politikave, verifikoni bazën vendore dhe periudhën e zbatimit. SNRF-ja për NVM-të ka thjeshtime të njohjes, matjes dhe shpalosjeve; nuk është thjesht një formular më i shkurtër.
Burime: Ligji nr. 06/L-032 për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim · The IFRS for SMEs Accounting Standard
Një shembull i thjeshtë për vendimmarrjen
Merrni një biznes tërësisht hipotetik që përdor prej vitesh të njëjtin model dhe tani kërkon financim. Banka i kërkon pasqyra më të hollësishme. Hapi i parë është të kontrollohen klasifikimi dhe kuadri ligjor. Pastaj krahasohet kërkesa e bankës me paketën ekzistuese: cilat informacione mungojnë, a nevojitet raport i posaçëm dhe çfarë angazhimi profesional kërkohet?
Kërkesa shtesë e bankës nuk e ndryshon vetë kategorinë ligjore të biznesit. Po kështu, emërtimi i dokumentit si 'SNRF' nuk provon përputhjen e tij. Ky shembull ilustron rendin e pyetjeve; nuk përcakton detyrimin e një subjekti konkret.
Çfarë duhet të kërkojë drejtuesi nga ekipi financiar?
Kërkoni një përmbledhje të shkruar të kategorisë, kuadrit, versionit të standardeve dhe dokumenteve mbështetëse. Identifikoni kush i përgatit të dhënat, kush i rishikon dhe kush miraton pasqyrat. Ndani pyetjen 'si përgatiten pasqyrat?' nga pyetja 'a kërkohet auditim apo rishikim?'; përgjigjja për njërën nuk e zgjidh automatikisht tjetrën.
Bëjeni këtë diskutim para mbylljes së vitit, kur ende mund të organizohen regjistrat dhe shënimet shpjeguese. Një vendim i dokumentuar për kuadrin e raportimit i jep ekipit një pikënisje të përbashkët dhe drejtuesit një bazë më të qartë për të kërkuar përgjegjësi.