Dy ndërmarrje mund të raportojnë fitim operativ dhe të përfshijnë në të zëra të ndryshëm. Kjo e vështirëson krahasimin, edhe kur shifrat janë përgatitur sipas së njëjtës kornizë. SNRF 18 synon ta bëjë paraqitjen e performancës më të kuptueshme, përmes një strukture më të përcaktuar dhe shpjegimeve më të qarta për treguesit që përdor drejtimi.
Burime: IFRS Foundation — njoftimi i standardit, prill 2024
Kur zbatohet dhe çfarë zëvendëson
SNRF 18 (IFRS 18) zëvendëson SNK 1 (IAS 1) dhe zbatohet për periudhat vjetore që fillojnë më 1 janar 2027 ose pas kësaj date. Zbatimi i hershëm lejohet. Fokusi është paraqitja dhe shpalosja: mënyra si organizohen dhe shpjegohen shifrat, jo një rimatje e përgjithshme e transaksioneve. Shumë kërkesa ekzistuese ruhen, ndërsa disa kalojnë në standarde të tjera. Prandaj përgatitja kërkon më shumë se ndryshimin e titullit të një modeli financiar.
Burime: IFRS Foundation — IFRS 18, faqja e standardit · IFRS Foundation — Effects Analysis, prill 2024
Strukturë më e qartë e fitimit ose humbjes
Të ardhurat dhe shpenzimet organizohen në kategoritë operative, investuese dhe financuese, krahas kategorive për tatimet mbi të ardhurat dhe operacionet e ndërprera. Dy nëntotale të përcaktuara janë fitimi operativ dhe fitimi para financimit dhe tatimeve mbi të ardhurat. Ato ofrojnë pika të përbashkëta për analizë. Kategoria operative nuk përmban vetëm zërat që drejtimi i quan të zakonshëm: edhe një shpenzim i pazakontë mund të mbetet aty. Për veprimtari të caktuara, si financimi i klientëve ose investimi si aktivitet kryesor, zbatohen kërkesa të posaçme; modeli i një tregtari nuk duhet kopjuar automatikisht te një bankë. Nëntotali para financimit dhe tatimeve mbi të ardhurat nuk paraqitet nga disa njësi që kanë financimin e klientëve si veprimtari kryesore.
Burime: IFRS Foundation — IFRS 18 në një faqe · IFRS Foundation — Project Summary, prill 2024
Treguesit e drejtimit kërkojnë shpjegim
Një emërtim si fitim i përshtatur nuk mjafton për të kuptuar rezultatin. Kur një nëntotal i të ardhurave dhe shpenzimeve plotëson përkufizimin e treguesit të performancës të përcaktuar nga drejtimi, SNRF 18 kërkon shpalosje në një shënim të vetëm. Përfshihen arsyet e përdorimit, mënyra e llogaritjes dhe rakordimi me nëntotalin ose totalin më drejtpërdrejt të krahasueshëm sipas standardeve. Rakordimi përfshin edhe efektet tatimore dhe interesat jokontrolluese për zërat përkatës. Kërkesa lidhet me tregues që përdoren në komunikime publike jashtë pasqyrave financiare për performancën e njësisë në tërësi; jo çdo tregues i brendshëm hyn në këtë përkufizim. Një tregues i shprehur si raport midis dy shumave nuk është vetë MPM. Megjithatë, një nëntotal i të ardhurave dhe shpenzimeve në numërues ose emërues është MPM nëse, i marrë më vete, plotëson përkufizimin; në atë rast kërkohen shpalosjet përkatëse.
Burime: IFRS Foundation — IFRS 18, faqja e standardit · IFRS Foundation — Effects Analysis, prill 2024 · SNRF 18 — B117 dhe C4–C5, teksti i Rregullores (BE) 2026/338 në BOE
Më shumë qartësi në grupimin e zërave
Pasqyrat kryesore duhet të japin një përmbledhje të dobishme, ndërsa shënimet japin hollësitë materiale. Grupimi i shumë zërave të ndryshëm nën emërtimin të tjera mund ta fshehë informacionin që i duhet lexuesit. Edhe zbërthimi i tepërt mund ta vështirësojë leximin. Në praktikë, ekipi financiar duhet të rishikojë emërtimet, natyrën e zërave dhe lidhjen midis pasqyrës dhe shënimeve, në vend që të shtojë tabela pa qëllim të qartë.
Shembull ilustrues: një shoqëri tregtare hipotetike
Shembulli është i trilluar dhe nuk përfaqëson klient të Vega Audit. Një shoqëri shet pajisje, ka kredi bankare dhe mban mjete në depozitë. Supozojmë se financimi dhe investimi nuk janë aktivitete kryesore të saj. Në këtë shembull, të ardhurat nga depozita që gjeneron kthim veçmas nga veprimtaria tregtare lidhen me kategorinë investuese, ndërsa shpenzimi i interesit të kredisë bankare me kategorinë financuese. Klasifikimi konkret kërkon shqyrtimin e kushteve të mjeteve dhe detyrimeve. Nuk mjafton që të gjitha të kenë qenë më parë nën një rresht financiar. Nëse shoqëria publikon edhe një fitim të përshtatur, duhet të shqyrtojë nëse ky tregues plotëson përkufizimin për shpalosjet shtesë. Shembulli nuk cakton shuma apo një formulë universale.
Burime: IFRS Foundation — Project Summary, prill 2024 · IFRS Foundation — Effects Analysis, prill 2024
Puna përgatitore fillon me të dhënat krahasuese
Zbatimi është retrospektiv dhe përfshin riparaqitjen e informacionit krahasues. Për një njësi me vit kalendarik që e zbaton për herë të parë në 2027, kjo do të thotë përgatitje edhe për shifrat krahasuese të 2026-s. Si hap pune, sugjerohet inventarizimi i llogarive, treguesve publikë dhe modeleve të raportimit, pastaj një provë e paraqitjes së re mbi të dhëna ekzistuese. Për çdo ndryshim duhen ruajtur arsyetimi dhe rakordimi. Kjo e ndihmon drejtimin të shpjegojë dallimet në paraqitje pa i ngatërruar me ndryshime reale të performancës së biznesit.
Burime: IFRS Foundation — Project Summary, prill 2024
Në një provë të tillë, përgatitësi dhe kontrolluesi i raportit duhet të ndjekin të njëjtën gjurmë nga llogaria te pasqyra. Një tabelë me emërtimin e vjetër, emërtimin e ri dhe arsyen e ndryshimit mund ta lehtësojë komunikimin me drejtimin. Ky është mjet praktik pune; nuk zëvendëson analizën e kërkesave të standardit.
Kur njësia përgatit pasqyra financiare të ndërmjetme sipas SNK 34, duhet të planifikojë edhe zbatimin e kërkesave përkatëse të SNRF 18 gjatë vitit të parë, përfshirë paraqitjen dhe rakordimet e kërkuara gjatë kalimit.
Burime: SNRF 18 — B117 dhe C4–C5, teksti i Rregullores (BE) 2026/338 në BOE
Kufiri me SNRF për NVM dhe kërkesat vendore
SNRF për NVM është standard më vete. Për këtë arsye, hyrja në fuqi e SNRF 18 nuk e bën atë automatikisht të zbatueshëm për një njësi që raporton sipas SNRF për NVM; duhet ndjekur korniza dhe botimi që i zbatohen asaj. Edhe botimi i tretë për NVM ka datë efektive në 2027, por ky është zhvillim i veçantë. Për subjektet që hyjnë në fushëveprimin e Ligjit nr. 06/L-032, verifikohen kërkesat e ligjit dhe aktet e KKRF-së. Për bankat, siguruesit dhe subjektet e tjera të licencuara nga BQK-ja, duhet të kontrollohen legjislacioni sektorial, aktet përkatëse të BQK-së dhe vendimet për zbatimin e standardeve e periudhat kalimtare. Data e standardit ndërkombëtar, vetvetiu, nuk përcakton detyrimin konkret vendor.
Burime: IFRS Foundation — botimi i tretë i IFRS for SMEs, përmbledhje 2025 · IFRS Foundation — IFRS for SMEs Accounting Standard · Ligji nr. 06/L-032 për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim · Ligji nr. 08/L-304 për Bankat · BQK — njoftim për afatin e zbatimit të SNRF 17